Phú lục địch Đại nhạc

• Phú lục địch thường được thể hiện ở dạng hòa tấu để phục vụ trong các buổi yến tiệc cung đình, đón tiếp các sứ thần ngoại giao. Ngoài ra, giai điệu chính của lớp 1 còn được trích đoạn để sử dụng phụ đệm cho làn điệu hát Khách trong Tuồng.

• Đây là một bài bản thuộc hệ thống Tiểu nhạc mà giai điệu chính thường được thực hiện bằng 2 ống Địch (một loại Sáo thổi ngang, nhưng giữa lỗ thổi và lỗ bấm thứ nhất có thêm một lỗ máy bịt bằng một màng mỏng làm cho âm thanh phát ra vang hơi rè rè), còn các loại nhạc cụ khác là phụ đệm. Trước khi vào giai điệu chính, các nhạc công Địch (hoặc Sáo) thường phải thực hiện một đoạn nhạc dạo khoảng 28 nhịp 1/4 (hoặc dài hay ngắn hơn tùy ý), sau đó mới vào lớp 1 của bài gồm 22 nhịp C. Tiếp theo là ra dạo lại hoặc điểm trống, ngắn nhất phải là 12 nhịp ¼, cuối cùng vào lớp 2 gồm 20 nhịp C. Đó là toàn bộ số nhịp của bài trong một lần thực hiện (82 nhịp).

• Nhạc cụ: Dàn Tiểu nhạc gồm một số nhạc cụ sau: Tam (3 dây), Tỳ, Nhị, Nguyệt, Sáo. Ngoài ra, dàn Tiểu nhạc còn có một số nhạc cụ bộ gõ đi kèm như: Phách tiền, Phách một, Bồng, Tam âm, Trống bản..., trong bộ gõ này có một số nhạc cụ dùng cho cả dàn Đại nhạc. Tuy nhiên, tùy vào từng bài bản để nghệ nhân sử dụng bộ gõ cho phù hợp. • Nghệ nhân: - Đàn Tam: Dương Phúc Long. - Đàn Nhị: Hồ Ái - Sáo Tỳ bà: Nguyễn Ngọc Hùng Bài Phú lục địch được thể hiện bởi 2 nghệ sỹ Dương Phúc Long (đàn Tam), Hồ Ái (đàn Nhị) và nghệ nhân Nguyễn Ngọc Hùng (Tỳ bà). a. Nghệ sỹ Dương Phúc Long thể hiện bài Phú lục địch bằng đàn Tam gồm 28 nhịp ¼ (đoạn nhạc dạo), sau đó vào giai điệu lớp 1 của bài gồm 20 nhịp C, kế tiếp lại ra dạo 4 nhịp ¼, cuối cùng vào giai điệu của lớp 2 gồm 20 nhịp C (tổng cộng gồm 72 nhịp). Đoạn nhạc dạo mở đầu do nghệ sỹ thể hiện không hay lắm. Giai điệu của lớp 1 bị thiếu 3 nhịp C đầu tiên. b. Nghệ sỹ Hồ Ái: thể hiện bài Phú lục địch bằng đàn Nhị gồm 28 nhịp ¼ (đoạn nhạc dạo), sau đó vào giai điệu lớp 1 của bài gồm 18 nhịp C, kế tiếp lại ra dạo 8 nhịp ¼, cuối cùng vào giai điệu của lớp 2 gồm 20 nhịp C, tổng cộng tất cả là 74 nhịp. Đoạn nhạc dạo ở đầu do nghệ sỹ thể hiện chưa hay lắm. Sau khi vào giai điệu chính của lớp 1, sau nhịp thứ 3 thì bị thiếu 4 nhịp C. c. Nghệ nhân Nguyễn Ngọc Hùng thể hiện bài Phú lục địch bằng đàn Tỳ bà gồm 22 nhịp C (là giai điệu lớp 1 của bài), kế tiếp chuyển ra dạo gồm 12 nhịp ¼, cuối cùng vào giai điệu của lớp 2 gồm 20 nhịp C. Tổng cộng tất cả là 54 nhịp. Nghệ nhân không thực hiện đoạn nhạc dạo ở đầu. Giai điệu chính của lớp 1 đầy đủ nhịp, bám sát sườn bài xưa. Sau lớp 1, đoạn nhạc ra dạo lại do nghệ nhân thể hiện đủ nhịp. Giai điệu lớp 2 đầy đủ nhịp, bám sát sườn bài xưa. Kết luận: Qua sự phân tích trên, theo quan điểm của cá nhân có chuyên môn thực hiện đề tài, chúng tôi đề nghị một số ý kiến như sau; - Bài Phú lục địch của nghệ nhân Nguyễn Ngọc Hùng có thể chọn làm bài bản mẫu trong thời điểm hiện tại, nhưng cần bổ sung thêm đoạn nhạc dạo đầu (tham khảo bài thể hiện của nghệ sỹ Hồ Ái). - Bài Phú lục địch của nghệ sĩ Dương Phúc Long có thể chọn làm bài bản mẫu trong thời điểm hiện tại, nếu sửa chữa các sai sót như đã phân tích ở phần nhận xét trên. Riêng đoạn nhạc dạo đầu cần tham khảo bài thể hiện của nghệ sỹ Hồ Ái. - Bài của bài Phú lục địch của nghệ sỹ Hồ Ái có thể chọn làm bài bản mẫu trong thời điểm hiện tại, nhưng cần điều chỉnh lại các chỗ thiếu sót như đã phân tích ở phần nhận xét.