Nam Ai Đại nhạc

• Xin lưu ý, trong âm nhạc truyền thống Huế có 2 bài Nam ai. Một bài của Ca Huế và một bài của Đại nhạc. Bài Nam ai của Ca Huế có đi kèm lời ca còn bài Nam ai của Đại nhạc không có lời ca. • Bài này thường được sử dụng trong các lễ cúng hương linh hoặc trong các lễ kỵ Cũng có lúc được dùng trong. Bài được tấu lên khi quan khách vào lễ bái.

Bài Nam ai thường được sử dụng với tốc độ vừa phải, được thổi ở hơi Nam, giai điệu buồn, da diết mang âm hưởng u buồn, gợi nhớ. Mở đầu của bài là một đoạn nhạc dạo, sau đó mới vào phần chính của bài. Phần dạo được sử dụng nhịp ¼. Số lượng nhịp dạo của bài tùy thuộc vào từng nghệ nhân nên thường không cố định. Tuy vậy, nó không ảnh hưởng hoặc làm sai bài. Phần bài bản chính chỉ có 8 nhịp C, giai điệu của bài được diễn tấu lặp đi lặp lại nhiều lần có biến tấu và đảo phách, sau đó lại chuyển ra dạo hoặc dứt bài (điều này hoàn toàn phụ thuộc vào hiệu lệnh của trống).

• Nhạc cụ: Trống, Kèn là 2 nhạc cụ chính của tất cả các bài bản Đại nhạc. Ngoài ra, dàn Đại nhạc còn có một số nhạc cụ bộ gõ đi kèm như: Phách tiền, Xập xõa, Bồng..., các nhạc cụ bộ gõ này cũng được dùng cho dàn Tiểu nhạc. Tuy nhiên, tùy vào từng bài bản để nghệ nhân sử dụng bộ gõ cho phù hợp. • Nghệ nhân: - Kèn lỡ: Nguyễn Tấn Hồng, Trương Cảnh Hùng, Nguyễn Hữu Phước, Hồ Ái. - Trống chiến: - Kèn Nam ai được thực hiện bởi các nghệ: Nguyễn Tấn Hồng, Trương Cảnh Hùng, Nguyễn Hữu Phước, Hồ Ái. - Mặc dù bài này có 4 nghệ nhân diễn tấu nhưng sau khi xem xét đối chiếu chúng tôi đã chọn bài của nghệ nhân Nguyễn Tấn Hồng để phân tích. Sau phần dạo gồm 17 nhịp ¼, nghệ nhân đã thể hiện nội dung bài chính lặp lại 2 lần. Lần 1 gồm 8 nhịp C. Lần 2 gồm 9 nhịp và sau đó chuyển sang bài kèn Linh (còn gọi là Hò đưa linh). Đường nét gia điệu cơ bản giống bài xưa vẫn giữ được nét mộc mạc, đơn giản và chân chất. Tuy vậy, ở nhịp 20 và 28 nghệ nhân đã vào ngang (vào không có nhạc dạo). - Nghệ nhân Nguyễn Đình Vân thể hiện phần trống Nam ai, với phần dạo gồm 40 nhịp ¼ và 2 phách đầu của nhịp 42. Ở cuối phần dạo, nhạc công kèn sẽ chuyển vào nội dung bài sau hiệu lệnh của trống.