Long hổ Đại nhạc

Hình thức: a

Lễ hội: Đại yến

Ý nghĩa

• Ngày xưa, Long hổ được phối hợp sử dụng trong 10 Bài bản nói trên khi vua ngự lãm thưởng ngoạn hoặc khi hồi cung sau khi Tế Nam Giao. Ngoài ra, nó còn được dùng trong các buổi lễ tiếp sứ thần ngoại giao, lễ Thường triều, yến tiệc cung đình. Ngày nay, cùng kết hợp với các bài bản khác bài bản này được dùng trong lễ Trai tăng hoặc lúc thỉnh thập loại cô hồn trong lễ Trai đàn chẩn tế. Ngoài ra, nó còn được hòa tấu trong Ca Huế (độc lập hoặc phối hợp 10 bài, đôi khi chỉ hòa tấu 8 bài kể từ bài Hồ quảng trở đi). Long hổ cũng là bài cuối cùng trong nhóm 4 bài hòa tấu (Lưu thủy, Kim tiền, Xuân phong, Long hổ), thường dùng để mở đầu cho chương trình Ca Huế.

Phân tích nghệ thuật

• Đây là bài thứ chín trong 10 Bản Ngự (Thập thủ Liên hoàn, dân gian còn gọi là 10 Bản Tàu). Bài gồm có 7 nhịp 2/2 không kể nhịp lấy đà (theo nhạc lễ), hoặc là 14 nhịp 2/4 (theo ca Huế), được thể hiện với hơi Bắc (hơi Khách) ở tốc độ hơi nhanh. Mỗi nhịp ứng với một tiếng gõ của cặp phách một, gõ ngay trên phách thứ nhất của nhịp. Tính chất bài bản trong sáng, nhộn nhịp, nghịch ngợm và pha chút vui vẻ.

Mô tả trình diễn

• Nhạc cụ: Dàn Tiểu nhạc gồm một số nhạc cụ sau: Tam (3 dây), Tỳ, Nhị, Nguyệt, Sáo. Ngoài ra, dàn Tiểu nhạc còn có một số nhạc cụ bộ gõ đi kèm như: Phách tiền, Phách một, Bồng, Tam âm, Trống bản..., trong bộ gõ này có một số nhạc cụ dùng cho cả dàn Đại nhạc. Tuy nhiên, tùy vào từng bài bản để nghệ nhân sử dụng bộ gõ cho phù hợp. • Nghệ nhân: - Đàn tam: Dương Phúc Long - Đàn Tỳ bà: Nguyễn Ngọc Hùng - Đàn Nguyệt: Nguyễn Đình Vân - Sáo Trúc: Nguyễn Quang Vịnh • Bài Long hổ được thể hiện bởi 2 nghệ sỹ Dương Phúc Long (đàn Tam), Nguyễn Quang Vịnh (Sáo trúc) và nghệ nhân Nguyễn Ngọc Hùng (đàn Tỳ Bà). Tham khảo thêm các bài Long hổ đàn Nhị do 2 nghệ nhân Trần Thảo và Nguyễn Tấn Hồng thể hiện tại mục 12. • Nhìn chung, các bài bản đàn thể hiện bởi các nghệ nhân, nghệ sĩ nói trên là đủ nhịp, giai điệu vẫn bám sát sườn bài xưa. Vì vậy, theo quan điểm của cá nhân có chuyên môn thực hiện đề tài, chúng tôi chọn các bài Long hổ của các nghệ nhân, nghệ sĩ nói trên làm các bài bản mẫu trong thời điểm hiện tại.

Lời nhạc

Trong 17 bài Tiểu nhạc thì một số bài có chức năng kép. Có nghĩa là, khi hòa tấu nó là bài bản Tiểu nhạc, khi biểu diễn Ca Huế thính phòng thì nhạc công dùng bài này đệm cho ca sĩ hát. Long hổ là bài bản có chức năng kép.