Cung bằng Đại nhạc

• Bài được diễn tấu để mở đầu một giai đoạn quan trọng nào đó của đại lễ (như Yến tiệc hoàng cung, Thường triều, Đại triều, tiếp đón sứ thần ngoại giao, lễ tế, lễ tang, Bạt độ giải oan, Chẩn tế cô hồn, khánh thành nhà thờ…).

• Giai điệu bài bản thường được thể hiện ở nhịp C với số lượng nhịp không cố định. Sự không rõ ràng về số nhịp của bài xảy ra do nhiều nguyên nhân, trong đó quan trọng nhất là hai nguyên nhân sau: Độc quyền nội dung bài bản của nghệ nhân và ít khi sử dụng cũng như sử dụng bài một cách hạn chế. Chính điều này đã gây nên nguy cơ thất truyền bài bản. • Chữ “Cung” có nghĩa là một điệu nhạc, chữ “Bằng” có nghĩa là đi ngang, bồng bềnh; chứ nó không có nghĩa là điệu nhạc phải sử dụng hơi Bằng như một số người đã lầm tưởng. Bài Cung bằng thường được thực hiện với hơi Bắc (hơi Khách), rung hơi ở các chữ Xự (La 1), U (La 2), Phạn (Mi 1), Cống (Mi 2).

• Nhạc cụ: Trống, Kèn là 2 nhạc cụ chính của tất cả các bài bản Đại nhạc. Ngoài ra, dàn Đại nhạc còn có một số nhạc cụ bộ gõ đi kèm như: Phách tiền, Xập xõa, Bồng..., các nhạc cụ bộ gõ này cũng được dùng cho dàn Tiểu nhạc. Tuy nhiên, tùy vào từng bài bản để nghệ nhân sử dụng bộ gõ cho phù hợp. • Nghệ nhân: - Kèn lỡ: Nguyễn Tấn Hồng, Nguyễn Hữu Phước. - Trống chiến: - Đây là một bài Đại nhạc được thực hiện với các nhạc cụ như: trống chiến (chỉ sử dụng để mở đầu và kết thúc), trống bản (thay thế cho Bồng, nếu có Bồng thì hiệu quả càng tốt hơn), mõ sừng trâu và kèn lỡ. - Đường nét giai điệu của Cung bằng gồm 3 lớp: Lớp Thủ (lớp mở đầu): Thủ Cung bằng là lớp đầu tiên, phần mở đầu của bài Cung bằng. Số nghệ nhân có thể thực hiện được phần Thủ của Cung bằng rất ít, hầu như chỉ đếm trên đầu ngón tay. Số còn lại bỏ qua lớp thủ để vào ngang. Lớp Thoét (lớp giữa): Tính chất âm nhạc rộn ràng, vui vẻ. Tốc độ thực hiện từ vừa phải đến hơi nhanh. Đường nét giai điệu của lớp Thoét thường được diễn tấu lặp lại ít nhất là 2 lần, sau đó mới chuyển ra lớp Đuôi. Lớp Đuôi (lớp kết): Giai điệu âm nhạc có tính trữ tình, tạo sự thống nhất ý chí và đoàn kết. Qua sự phân tích trên, theo quan điểm của cá nhân có chuyên môn thực hiện đề tài, chúng tôi chọn lớp Thủ Cung bằng của nghệ nhân Nguyễn Hữu Phước và lớp Thoét (thực hiện lần 1) của nghệ nhân Nguyễn Tấn Hồng làm bài bản mẫu.