Tam âm

Giới thiệu

- Tam âm (là ba đĩa đồng nhỏ có ba âm khác nhau) là nhạc khí kim loại thuộc bộ gõ. Tam âm có hình tròn tựa chiếc thanh la thu nhỏ, đường kính từ 9 - 9,2cm, được gắn lỏng lên một cái khung bằng đồng hình chuồn, âm thanh phát ra nhờ thanh tre nhỏ, cong một đầu như mõ chim gõ kiến, gõ vào mặt tam âm. - Tam âm do người Việt sáng tạo để sử dụng trong các sinh hoạt cộng đồng, trong dàn Nhã nhạc của triều đình Việt Nam, phát triển mạnh dưới triều Nguyễn (1802-1945).

Đặc tính

-Tam âm là loại nhạc khí bằng kim loại gồm ba đĩa đồng nhỏ kết trên một cái giá bằng đồng nhìn tổng thể có hình dáng như con chuồn. Ba đĩa cộng hưởng có chiều cao và đường kính, dày mỏng gần giống nhau, có cán tay cầm dài khoảng 10cm. Âm thanh trong trẻo, lảnh lót sang trọng mang chút tâm linh.

Hình thức cấu tạo

Gồm ba đĩa cộng hưởng treo trong một cái giá bằng đồng, sắp xếp theo hình con chuồn, thứ tự sắp xếp ba âm như sau: - Âm la 1: có âm thấp nằm ở vị trí phải của cánh chuồn. - Âm la 2: có âm trung nằm ở vị trí trái của cánh chuồn. - Âm la 3: có âm cao nằm ở đầu chuồn. - Đĩa cộng hưởng 1: Hình tròn rỗng, một mặt đồng dùng để tạo âm nhờ que tre gõ. Được đúc bằng hợp kim đồng thiếc, có đường kính 9,2cm, chiều cao khoảng 2,2cm, dày khoảng 0,1cm, xung quanh thành có khoan 3 lỗ nhỏ, để luồn dây, buộc vào giá. - Đĩa cộng hưởng 2: Hình thức như đĩa một, có đường kính khoảng 9,1cm chiều cao khoảng 2,1cm có độ dày kém hơn đĩa 1 không đáng kể. - Đĩa cộng hưởng 3: Hình thức giống đĩa một và hai, đường kính 9cm chiều cao khoảng 2cm có độ dày kém hơn đĩa 1 đĩa 2 không đáng kể. - Giá tam âm: Được làm bằng kim loại đồng, uốn tròn theo ba hình kiểu cánh chuồn mỗi vòng có đường kính khoảng 10cm, cán tay cầm đường kính 1cm, dài khoảng 10cm, giá có ba chân, dài khoảng 3cm, có thể đặt trên một mặt phẳng. - Que gõ: Được làm bằng tre cật, phía tay cầm dày khoảng 2ly, dài khoảng 20cm, phần gõ có hình tròn đường kính khoảng 0,7cm dài 3 - 3,5cm.

Vị trí & chức năng

Đây là nhạc khí không thể thiếu trong dàn Tiểu nhạc, tạo âm sắc phong phú, tao nhã.

Tính năng kỹ thuật

- Tam âm nhạc khí không định âm. - Không có chức năng diễn tấu độc lập. - Ba âm được thay đổi liên tục trong khi hoà tấu. Kĩ thuật diễn tấu: Tay trái cầm tam âm, tay phải cầm que gõ. - Trong dàn nhạc, Tam âm thể hiện hình thức tiết tấu, âm thanh trì tục (liền nhau từng phách một). Khi thể hiện các bài bản vui tươi, rộn ràng, nhạc công trình diễn những âm thanh tiết tấu tự do, theo cảm xúc. III.1.6. Cách phục chế. Phục chế đĩa cộng hưởng: Nguyên liệu hợp kim đồng thiếc. - Bước 1: Tạo 3 khuôn đúc theo kích thước đã định. - Bước 2: Nấu chảy đồng, đổ vào khuôn. - Bước 3: Để nguội, lấy khỏi khuôn, làm nguội. - Bước 4: Khoan 3 lỗ vào thành Tam âm, theo hình tam giác cân để luồn dây, treo lên giá. Chỉnh ânh thanh theo đúng cao độ thường dùng. - Bước 5: Tạo que gõ, dùng tre cật, vót mỏng, đầu gõ uốn cong theo kích thước và hình dáng đã định.