Phách tiền (Sanh tiền/ Sênh tiền )

Giới thiệu

Sênh tiền là nhạc khí thuộc bộ gõ, còn có tên gọi là phách tiền. Loại nhạc khí này xuất hiện từ xa xưa, do người Việt sáng tạo để sử dụng trong các lễ hội, phong tục, tín ngưỡng. Sênh tiền được sử dụng trong các Ban nhạc lễ của các triều đại phong kiến Việt Nam và sử dụng nhiều trong các Ban nhạc dưới triều Nguyễn (1802-1945) .

Đặc tính

Âm thanh phát ra nhờ ba thanh gỗ chạm vào nhau, có tiếng rung của đồng tiền, tiếng róc rách của nhũng răng cưa.

Hình thức cấu tạo

Sênh tiền có chiều dài khoảng 25cm, chiều rộng khoảng 3cm. - Lá một (Lá kép): Gồm hai thanh gỗ xếp úp vào nhau, thanh dưới có hình răng cưa, trên bề mặt thanh gỗ được gắn một đinh tre, dùng để luồn từ 2-3 đồng xu cỗ. Thanh ở trên gắn hai đinh tre, cách nhau khoảng 5-6cm, mỗi đinh gắn từ 2-3 đồng tiền. -Lá hai (Lá đơn): Không gắn đồng tiền. Nếu ta sử dụng lá đơn bằng tay phải thì lá đơn có răng cưa ở cạnh trái của thanh gỗ. Sênh tiền là nhạc khí gồm ba thanh gỗ nhỏ, dẹt, rời nhau, có chiều dài từ 24 - 25cm, được làm bằng gỗ Trắc, đính những đồng tiền xưa. Khi sử dụng, Sênh tiền là cặp phách hai lá: Lá một (Lá kép, hai thanh gỗ có gắn đồng tiền, xếp úp vào nhau, không thể tách rời.) và lá hai (Lá đơn).

Vị trí & chức năng

Là thành viên thuộc bộ gõ trong dàn nhạc, có chức năng hoà âm, tạo âm sắc, tiết tấu rộn ràng, giữ tiết tấu, nhịp phách trong dàn nhạc.

Tính năng kỹ thuật

Âm sắc gỗ hoà kim, không định âm. Các âm của Sênh Tiền: - Âm kết hợp giữa tiếng Cắc của phách cùng âm rung của đồng xu: Tay trái nhạc công làm ví trí bản lề, khép mở đều đặn làm hai thanh của lá kép chạm vào nhau. - Âm Roóc: Tay phải cầm lá đơn, dùng phía răng cưa chạm vào cạnh giữa lá kép, kéo lên, kéo xuống hoặc dùng hai đầu của lá đơn chạm vào thanh dưới lá kép, kéo lên, kéo xuống. - Âm rung (tremolo): Tay trái mở hai thanh lá kép hình chử “v”, tay phải đặt ngang lá đơn vào giữa hai lá kép rồi rung, chạm đều vào hai thanh lá kép.