Ống Địch Thổi ngang

Giới thiệu

- Ống địch là nhạc khí thuộc họ hơi, được làm bằng nguyên liệu ống trúc, nứa, mung. Ống Địch có một huyệt thổi, sáu huyệt được chia đều theo thang âm bảy âm chia đều, một huyệt cuối ống Địch là huyệt định âm. - Ống Địch khác ống Sáo chỉ một chi tiết đó là thêm một huyệt gần huyệt thổi, được dán bằng màng ruột tre hoặc giấy dầu thật mỏng. Âm thanh của ống Địch khác với Sáo ngang là tiếng phát ra hơi đục, ấm, rè nhờ có màng rung, làm phong phú âm sắc trong dàn Nhã nhạc. - Ống Địch du nhập từ Trung Hoa sang Việt Nam từ hàng ngàn năm trước, được cha ông chúng ta cải biến, sáng tạo thành nhạc khí của người Việt. - Ngày xưa, ống Địch chỉ xuất hiện trong dàn Nhã nhạc triều đình Việt Nam, được phát huy trong các dàn Nhã nhạc triều Nguyễn (1802 - 1945).

Hình thức cấu tạo

* Hình thức: Ống Địch gần giống như ống Sáo ngang. * Cấu tạo: Gần giống với ống Sáo ngang, thêm một huyệt gần huyệt thổi 2 đến 3cm, có màng rung. - Màng rung được lấy từ ruột tre già. - Nguyên liệu và cách phục chế gần như Sáo ngang. - Khoét thêm một huyệt, cách huyệt thổi khoảng 2 - 3cm tạo màng rung. - Màng rung lấy từ màng mỏng của ruột tre, kích thước chiều ngang 1,2cm, chiều dài lớn hơn đường kính của ống Địch rồi dán tròn kín trên mặt huyệt, vòng theo đường kính của ống Địch.

Vị trí & chức năng

Vị trí, chức năng như ống Sáo ngang trong dàn Nhã nhạc: Âm sắc của dàn nhạc phong phú hơn. Thực hiện được các giai điệu chính của một số bài bản như Phú lục Địch và 5 bản ngũ đối.

Tính năng kỹ thuật

+ Tính năng: Ống Địch dùng trong Nhã nhạc, ca xướng cung đình thường lấy Hò1 của hơi ai, hò 1 của hơi khách làm chuẩn. Âm vực gồm hai quãng 8 từ Hò 1 - Líu 3 (hơi ai). - Kĩ thuật diễn tấu: + Môi miệng: Mím môi, lấy hơi từ bụng, thổi vào huyệt thổi tạo âm thanh. + Rung hơi từ bụng và cổ tạo âm thanh như làn sống. + Đánh lưỡi đơn: Dùng đầu lưỡi đánh vào môi tạo thành từng âm ngắt. + Sáu ngón của hai bàn tay: Nhẹ nhàng uyển chuyển trên sáu huyệt. + Ngón láy, ngón vỗ, ngón vuốt kết hợp với vuốt lên, vuốt xuống tạo âm thanh mềm mại.