Đàn Tam (đàn 3 dây)

Giới thiệu

- Đàn Tam là nhạc khí thuộc bộ dây gảy, có 3 dây. Thùng đàn và cần đàn được làm bằng gỗ Trắc, mặt đàn được làm bằng da Kỳ đà hoặc da trăn. - Đàn Tam có nguồn gốc từ Trung Hoa, du nhập vào Việt Nam từ hàng ngàn năm trước. Đàn Tam đã được người Việt Nam cải tiến lại thành đàn Việt để sử dụng trong trong các Ban nhạc của triều đình. - Đàn Tam được hoàn thiện về hình thức, kỹ thuật diễn tấu trong các Ban Nhã nhạc của triều Nguyễn (1802-1945).

Đặc tính

Đàn Tam có hộp cộng hưởng hình bầu dục, kích thước khoảng 16 x 19cm thành đàn cao khoảng 7cm. Cần đàn dài 0,65cm, có 3 trục lên dây, không phím, dùng 1 miếng đồi mồi hoặc xương để luồn dây.

Hình thức cấu tạo

Đàn Tam có 6 bộ phận : - Hộp đàn: Làm bằng gỗ Trắc, hình bầu dục, kích thước khoảng 16 x 19cm, cao 7cm. Mặt đàn bịt bằng da Kỳ đà hoặc da Trăn, lưng đàn có lỗ thoát âm hình hoa thị. - Cần đàn: Làm bằng gỗ Trắc hoặc Gụ, chiều dài khoảng 0,65cm, chiều ngang 3cm, phần thủ đàn được gắn 3 trục lên dây. - Dây đàn: Ngày xưa được xe bằng dây tơ, ngày nay được thay bằng dây ni lông. - Khuyết đàn: Làm bằng Đồi mồi hoặc xương thú, hình chữ nhật, chiều dài tương ứng với chiều ngang của cần đàn khoảng 3cm, có 3 lỗ để luồn dây trước khi cho dây vào trục. - Ngựa đàn: Làm bằng tre hoặc gỗ, dài khoảng 3,5cm, cao 1cm có hình chữ “ V ” úp ngược, được gắn trên mặt đàn. - Móng gảy đàn: Làm bằng đồi mồi hoặc nghệ nhân sử dụng bằng móng tay của ngón trỏ. Ngày nay, móng đàn được làm bằng nhựa tổng hợp.

Vị trí & chức năng

Là nhạc cụ chính không thể thiếu trong dàn Nhã nhạc.

Tính năng kỹ thuật

- Lên dây Hò 1 hai quãng 4(Xệ 0 - Liu, Liu - Xang). - Dùng phím gảy hất lên hất xuống tạo âm thanh rời. - Phi móng (tremolo).